Wieża widokowa Cedynia

Wieża widokowa w Cedyni to ceglana, czternastometrowa budowla z końca XIX wieku, która góruje nad najdalej wysuniętym na zachód polskim miastem. Po gruntownym remoncie zakończonym w 2021 roku znów pełni swoją funkcję – z galerii widokowej rozpościera się panorama Żuław Cedyńskich, doliny Odry i niemieckich miejscowości po drugiej stronie rzeki.

Co ciekawe, obiekt powstał nie jako typowa wieża widokowa, lecz pomnik wojenny. Tablice z nazwiskami poległych zniknęły po 1945 roku, ale sama budowla przetrwała i dziś przyciąga zarówno miłośników historii, jak i tych, którzy po prostu szukają dobrego punktu widokowego z bezpłatnym wstępem.

Historia wieży widokowej w Cedyni

Inicjatorem budowy był burmistrz Ernest Eduard Melcher, który w 1895 roku postanowił upamiętnić cedynian poległych w wojnach pruskich – z Danią w 1864, Austrią w 1866 i Francją w latach 1870-71. Projekt i realizację powierzono miejscowemu mistrzowi budowlanemu o nazwisku Krüger, który wraz ze swoimi rzemieślnikami wzniósł cylindryczną konstrukcję na wzgórzu Schützenberg.

Inwestycja pochłonęła 5000 marek – jak na tamte czasy spora suma. Uroczyste otwarcie odbyło się 7 lipca 1895 roku. Planowano defiladę weteranów, musztrę żołnierzy i salut armatni, ale uroczystość przebiegła inaczej niż zakładano.

Na ścianach wieży umieszczono trzy granitowe tablice z nazwiskami poległych oraz niewielką żeliwną tablicę upamiętniającą żołnierza Kuhna, który zginął w 1903 roku podczas wojny w Chinach. Wszystkie tablice zniknęły po 1945 roku.

W lutym 1945 roku, podczas walk o przeprawy na Odrze, sowieckie wojska wykorzystywały wieżę jako punkt obserwacyjny – rozległa panorama okolic sprawiała, że była idealnym miejscem do kontrolowania terenu. Po zakończeniu wojny, aż do 1956 roku, obiekt służył Wojskom Ochrony Pogranicza. Dopiero w drugiej połowie lat 50. XX wieku przeprowadzono remont i udostępniono wieżę turystom. Kolejna renowacja miała miejsce w latach 80., a następna – już gruntowna – w latach 2019-2021.

Co zobaczysz z wieży w Cedyni

Wieża ma cztery kondygnacje, a na szczycie znajduje się galeria widokowa. Wspinaczka nie jest męcząca – czternaście metrów wysokości to raptem kilkadziesiąt schodów.

Z góry widać całe miasto Cedynia rozciągające się u stóp wzgórza, dolinę Odry z charakterystycznymi rozlewiskami oraz Żuławy Cedyńskie – nizinny, bagienno-łąkowy obszar o wyjątkowych walorach przyrodniczych. Na horyzoncie majaczą niemieckie miejscowości: Hohensaaten, Lunow, Bad Freienwalde. W drugą stronę wzrok pada na Górę Czcibora, gdzie stoi pomnik upamiętniający bitwę z 972 roku – jedno z najważniejszych starć w historii wczesnego państwa polskiego.

Widok zmienia się w zależności od pory roku. Wiosną i latem zieleń łąk kontrastuje z błękitem nieba i wodą Odry, jesienią dominują złote i rdzawe barwy, zimą – gdy powietrze jest szczególnie przejrzyste – zasięg widoku potrafi zaskoczyć.

Rewitalizacja zabytku – nowy rozdział

Przed remontem wieża popadała w ruinę. Dewastacja postępowała, elewacja kruszyła się, obiekt wymagał pilnej interwencji. Władze Cedyni pozyskały dofinansowanie z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego – łącznie ponad milion złotych unijnej dotacji.

Prace trwały od 2019 do 2021 roku. Odnowiono elewację, zamontowano oświetlenie, które wieczorami podkreśla sylwetkę wieży, zainstalowano monitoring. Uporządkowano teren wokół, dodano elementy małej architektury – ławki, kosze, tablice informacyjne. Oficjalne otwarcie po remoncie odbyło się 28 kwietnia 2021 roku.

Koszt całej rewitalizacji wyniósł blisko 1,3 miliona złotych, z czego 85% pokryły środki unijne – prawie 1,1 miliona złotych.

Dla kogo jest wieża widokowa w Cedyni

To miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi docenią krótki, niezbyt wymagający spacer i możliwość pokazania dzieciom panoramy dwóch krajów naraz. Miłośnicy historii znajdą tu punkt zaczepienia do opowieści o wojnach pruskich, II wojnie światowej i powojennej historii granicy na Odrze.

Fotografowie przyjeżdżają tu na wschody i zachody słońca – światło o poranku i wieczorem pięknie komponuje się z krajobrazem doliny rzecznej. Rowerzyści traktują wieżę jako jeden z przystanków na szlakach prowadzących przez Cedynię i okolice – wzgórze nie jest strome, dojazd rowerem nie sprawia problemów.

Nie trzeba być w szczególnie dobrej formie, żeby wejść na galerię. Czternaście metrów to niewiele, schody są solidne i bezpieczne. Warto jednak pamiętać, że to zabytkowa konstrukcja – nie ma tu windy ani innych udogodnień dla osób z poważnymi problemami z poruszaniem się.

Cedynia – coś więcej niż tylko wieża

Cedynia to niewielkie miasteczko, ale z bogatą historią. Najsłynniejsze wydarzenie to bitwa stoczona w 972 roku, w której wojska Mieszka I i jego brata Czcibora rozbiły oddziały margrabiego Hodona. To jedno z pierwszych wielkich zwycięstw młodego państwa polskiego, upamiętnione monumentalnym pomnikiem na Górze Czcibora.

Samo miasto leży malowniczo – z jednej strony Odra i rozlewiska, z drugiej pagórkowaty krajobraz z lasami i polami. Dla odmiany od wieży widokowej można zajrzeć do kościoła Narodzenia NMP z elementami średniowiecznymi czy pospacerować bulwarami nad Odrą.

Praktyczne informacje – godziny otwarcia, ceny, dojazd

Wieża widokowa w Cedyni jest czynna codziennie w godzinach 9:00-19:00. Wstęp jest bezpłatny – to rzadkość w przypadku atrakcji turystycznych po gruntownym remoncie.

Dojazd z Szczecina zajmuje niecałą godzinę samochodem – trasa wiedzie drogą krajową nr 31 w kierunku Barlinka, a następnie drogą wojewódzką nr 124 przez Chojnę. Wieża znajduje się przy ulicy Kościuszki, na wzgórzu w centrum miasta. Parking dostępny w pobliżu, choć miejsca mogą być ograniczone w weekendy.

Z Gorzowa Wielkopolskiego można dojechać przez Mieszkowice – to około godziny drogi. Komunikacja autobusowa istnieje, ale częstotliwość kursów jest ograniczona – przed wizytą warto sprawdzić aktualne rozkłady.

Na samą wieżę wystarczy 20-30 minut, ale warto zarezerwować więcej czasu na spacer po okolicy i ewentualnie wizytę na Górze Czcibora, która znajduje się kilka kilometrów dalej. Całą wyprawę – wieża, pomnik, spacer po mieście – można spokojnie zmieścić w 2-3 godzinach.

Obiekt jest monitorowany i oświetlony, co zwiększa bezpieczeństwo, choć po zmroku wieża jest zamknięta dla zwiedzających. Teren wokół uporządkowany, są ławki – można odpocząć przed lub po wejściu na górę.